DEPREM HAFTASI

Yerkabu?u içindeki k?r?lmalar nedeniyle ani olarak ortaya ç?kan titre?imlerin dalgalar halinde yay?larak geçtikleri ortamlar? ve yeryüzeyini sarsma olay?na "DEPREM" denir. Deprem, insan?n hareketsiz kabul etti?i ve güvenle aya??n? bast??? topra??n da oynayaca??n? ve üzerinde bulunan tüm yap?lar?nda hasar görüp, can kayb?na u?rayacak ?ekilde y?k?labileceklerini gösteren bir do?a olay?d?r. Depremin nas?l olu?tu?unu, deprem dalgalar?n?n yeryuvar? içinde ne ?ekilde yay?ld?klar?n?, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kay?tlar?n de?erlendirilmesini ve deprem ile ilgili di?er konular? inceleyen bilim dal?na "S?SMOLOJ?" denir.

DEPREMDEN KORUNMA YOLLARI
PLANLAMA:
Ya?ad???n?z / bulundu?unuz mekan? inceleyin. Korunma için bulunaca??n?z yeri ve muhtemel kaç?? yolunu belirleyin.E?er bulundu?unuz noktadan kendinizi 10-15 saniye içinde bina d???na ç?kartacak ve güvenli bir aç?k alana ula?t?racak pozisyonunuz varsa bu yolu saptay?n. (Bu yöntem sadece giri? alt?, giri? ve birinci katta olanlar için geçerlidir.)Deprem s?ras?nda ilk 10-15 saniye binay? terk edebilmek aç?s?ndan çok önemlidir. Binalarda y?k?ma yol açan unsur, hissetti?iniz ilk sars?nt? de?il, binan?n rezonansa girmesidir. Bu da size 10-15 saniyelik süre kazand?rmaktad?r. Bu süre içinde kaçma eylemini gerçekle?tirebilecek bir yöntem buldu?unuz taktirde tatbik ederek zaman? saptay?n. Böylelikle hem kesin kaç?? sürenizi ö?renebilir, hem de bu süreyi daha da k?saltacak yöntemler geli?tirebilirsiniz.
UNUTMAYIN:
Ki?isel kaç?? zaman? ile birilerine yard?m ederek (e?iniz, çocu?unuz, i? arkada??n?z ya da bedensel özürlü) kaybedece?iniz zaman çok farkl?d?r. Farkl? senaryolar geli?tirmenizde ve süre tutarak denemenizde yarar vard?r.Binay? terk ederken mutlaka ba??n?z? yüksekten veya tavandan dü?en nesnelerden korumal?s?n?z. Bu a?amada yast?k bir i?e yaramayacak, aksine çevrenizi görmenize ve sesleri duyman?za engel olacakt?r. Bir kask veya baret, bulamazsan?z bir sandalye veya bir tahta parças?, büyük ve kal?n bir kitap i?inize yarayabilir.E?er binay? 10-15 saniye içinde terk edemiyorsan?z, kesinlikle merdivenlerden, merdiven bo?luklar?ndan uzak durunuz. Asansör bir tuzakt?r, kullanmay?n?z. Y?k?lan binalarda en yüksek oranda ölüm bu noktalarda meydana gelmektedir. Birinci kattan daha yüksekteyseniz atlamay? denemeyiniz. Bunun yerine yüksek binalarda yap?lmas? zorunlu olan harici yang?n merdivenlerini kullan?n?z. Demir konstrüksiyondan in?a edilen bu merdivenler, binadan ba??ms?z oldu?u için y?k?m darbesinden daha zor etkilenecek ve ba?l? oldu?u yerden kopmas? halinde çeperlerindeki ku?aklar nedeniyle dü?me an?nda bir koruma alan? olu?turacakt?r. Dahili yang?n merdivenleri koruyucu bir alan yaratmayacakt?r.E?er bulundu?unuz bina depreme dayan?kl? ve bulundu?unuz mekandaki masa çelik veya kal?n masif ah?ap malzemeye sahipse ba??n?za dü?ebilecek e?yalardan sizi koruyabilir. Ama tavan çökmesi halinde hiçbir koruyucu özelli?i olmayacakt?r.Bir ?ya?am üçgeni alan?? yarat?n. Masa, yatak alt? gibi yerler yerine, a??rl?k merkezi yere yak?n çelik dolaplar, para kasalar?, çama??r ve bula??k makinesi gibi nesnelerin yan?na yat?n ve cenin pozisyonu al?n. Herhangi bir y?k?lma an?nda bu nesneler belki ezilecek ama asla yok olmayacaklard?r. Yanlar?nda yarataca?? alan sizin ya?am üçgeniniz olacakt?r. Mutfak iyi bir saklanma ve ya?am üçgeni yaratabilecek uygun bir ortamd?r. Tezgah alt?nda veya yan?nda yer alan f?r?n, bula??k makinesi bu bölümün ezilme oran?n? en aza indirger. Ancak set üstü dolaplardan dökülecek tabak, bardak ve benzeri cisimlere kar?? bir önlem al?nmas?, raflar?n dü?mesine engel olmak için de duvarla olan ba?lant?lar?n?n sabitle?tirilmesinde yarar vard?r.Bulunmaman?z gereken bir yer de kap? pervazlar?d?r. Kap? pervazlar?n?n ta??y?c? hiçbir özelli?i yoktur. Çelik kap?lara da güvenilmemelidir. Bunlar?n da ta??y?c? özelli?i olmad??? gibi gerekti?inde k?r?lmas? mümkün de?ildir. Ayr?ca üzerinize devrilme riski de bulunmaktad?r.Unutmay?n, depreme uykuda yakaland???n?z taktirde kullanman?z gereken 10-15 saniyelik süre bir hayli azalacakt?r. Yata??n?z?n hemen kenar?na ve yan?na yan yatarak cenin pozisyonu al?n.Deprem sonras? ihtiyaçlar? belirleyerek, bunlar? evde ula??m? kolay ve herkes taraf?ndan bilinen bir yerde, ayr?ca araban?zda haz?r tutun.
Hangi malzemelere ihtiyac?n?z olabilir?
* Her aile bireyi için birer pilli fener ve yedek piller.(Yedek piller her 6ayda bir yenilenmelidir.)
* Üç günlük su ve yiyecek sto?u.
* ?lk yard?m kutusu, el kitab? ve gerekli ilaçlar.
* Giyecek, rahat ayakkab?lar, naylon tente, battaniye, çar?af.
* Ev ve araba anahtarlar?.
* Pilli radyo.* Yedek nakit para.
* Bebekler için gerekli g?da ve malzeme.
Deprem s?ras?nda aile bireyleri bir arada de?ilse olas?l???na kar??, deprem sonras?nda bulu?mak üzere güvenlikli bir yer belirleyin ve burada bulu?ma konusunda plan yap?n.Bulundu?umuz ?ehir d???nda bir akrabay? belirleyip, tüm aile bireylerinin deprem sonras?nda bu ki?iyi aray?p durumunu bildirmesini, böylece bu ki?inin ayr? dü?en aile bireyleri aras?nda haberle?meyi sa?lamas?n? planlay?n.
DEPREM ANINDAUYGULAYIN:
Deprem an?nda 10-15 saniye içinde bulundu?unuz binay? terk edebiliyorsan?z derhal kaç?n, yoksa güvenli bir yer bulun.?lk sars?nt?y? hissetti?iniz anda sakin olun. Pani?e kap?lmay?n. Panik, sa?l?kl? dü?ünmenizi engelleyecek, hatal?, bilinç d??? hareket etmenize yol açacakt?r. Bilinçli dü?ünebilmek, haz?rl?klar?n?z? felaket an?nda de?il, daha önce yapman?za ve planlaman?za ba?l?d?r.Kesinlikle oradan oraya ko?may?n ve ayakta durmay?n.
UNUTMAYIN:
Yan yatarak cenin pozisyonu (yan yatarak ayaklar?n kar?na kadar çekilmesi, ellerle ba??n kapanmas?) alman?z, ellerinizle ba??n?z? korurken çevreyi görme ve gözlemleme ?ans? verecektir. Kolon, kiri? veya duvarlar bir anda dü?meyecek, bu hareket belli bir sallant?n?n ard?ndan gerçekle?ecektir. Bu da size son dakikada da olsa vücudunuzu koruma ?ans? verecektir.Herhangi bir ?ekilde enkaz alt?nda ezilme durumu oldu?unda vücudunuz bu ?ekilde azami korunma olana??na sahiptir. ?ç organlar?n?z?n büyük bir bölümünü ve böbreklerinizden birini çal???r durumda tutabilmek için en ideal ?ekil budur.Balkona ç?kmaktan, merdivenden inmekten, asansöre binmekten kaç?n?n. Kolon ve kiri?lerden de uzak durun. Bu arada, camlar k?r?labilir, kitapl?klar devrilebilir, mutfak dolaplar?ndaki tabak çanaklar dökülebilir.Haz?rlad???n?z deprem çantas?na ula?mak için zaman harcamay?n. E?er o an elimizin alt?nda de?ilse pilli radyo, fener, konserve yiyecek ve içeceklerin bulundu?u çantaya ula?maya çal??mak, sak?nmak ve korunmak için size gerekli olan süreyi çalabilir.Deprem S?ras?nda Bina ?çinde Bulunanlar:En güvenli yerler, ev y?k?ld???nda bizim ya?amam?z için gerekli yer kalmas?n? sa?layacak sa?lam ve büyük e?yalar?n yan?d?r. Bu e?yalar?n yan?nda anne karn?ndaki pozisyonda yatmak gerekir. Bina çöktü?ünde çama??r makinesi, bula??k makinesi, mutfak tezgah?, büfe ya da büyük kanepe gibi e?yalar çökme sonucu tavan? bir miktar tutarak küçük bir alan yarat?rlar. Bu alan bir insan?n ya?amas? için yeterli olabilmektedir.Ancak önemli bir nokta evde belli dönemlerde deprem tatbikat?n?n yap?lmas? ve deprem s?ras?nda nerede ne ko?ulda olursak olal?m hiç dü?ünmeden do?ru olan yere en k?sa sürede ula?ma yollar?n?n planlanmas? gerekmektedir. E?er bu yol üzerinde engel te?kil edecek e?yalar varsa kald?r?lmal?d?r. Kap? alt?nda durmak, masa ya da yatak alt?na girmek çok sak?ncal?d?r.Depremden önce yap?lacak birkaç basit haz?rl?k depremden sonraki zor ya?ant?m?z? çok kolayla?t?rabilir. Örne?in arac?m?z?n bagaj?nda; bir çad?r, uzun müddet bozulmayan yiyecek ve içecekler, fener, ilk yard?m malzemesi, giysi, telsiz, battaniye, s?hhi malzemeler gibi e?yalar?n bulunmas?, organize yard?m?n gelmesi için gerekli olan 3-4 gün boyunca bizi çok rahatlatacakt?r.E?er depremde evimiz y?k?lmad?ysa eve girip do?algaz, elektrik, su, LPG tüpü gibi sistemleri ana vanalar?ndan kapatmak gereklidir.Deprem S?ras?nda Araçta Bulunanlar:Yer sars?nt?s?n? otomobilde, tünelde veya kapal? bir otoparkta hissetti?iniz anda;Pani?e kap?lmay?n.Yolda iseniz, arac?n?z? yol kenar?na çekip, binalardan, elektrik direklerinden, veya a?açlardan uzakta durdurun.Tünel içinde iseniz ve ç?k??a yak?n de?ilseniz, arac?n?z? durdurup a?a??ya inin ve yan?na yan yatarak cenin pozisyonu al?n. Arac?n?z?n içinde durmay?n. Ayn? yöntemi kapal? birotoparkta iseniz aynen uygulay?n.
UNUTMAYIN:
Araç içinde oldu?unuz taktirde, üzerinize dü?en bir parça ile ezilme riski ta??yorsunuz. Oysa d???na ç?k?p, yan?na yatt???n?z takdirde, üzerinize y?k?lacak tavan, tünel gibi büyük kitleler arac? belki ezecek, ama yok etmeyecektir.Deprem S?ras?nda D??ar?da Bulunanlar:Aç?kl?k alanlarda durup, binalardan, elektrik direklerinden, a?açlardan ve elektrik tellerinden, üst geçitlerden ve köprülerden uzak durun. Herhangi bir nesnenin (balkon, araba v.b.) alt?na girmek çok sak?ncal?d?r. Deprem bitene kadar aç?k alanda beklenilmelidir.Deprem S?ras?nda Deniz Kenar?nda Bulunanlar:Daha yüksek yerlere ç?k?n.Deprem S?ras?nda Bir Dükkan Veya Al??veri? Merkezinde Bulunanlar:Kaçmaya çal??madan, raflardan uzak durup yere yatmal?, ellerinizle ba??n?z? korumal?, sars?nt? bitmeden binadan ç?kmaya çal??mamal?s?n?z.Deprem S?ras?nda Sinema Veya Stadyum Gibi Yerlerde Bulunanlar:Oturdu?unuz yerde kalmal?, kollar?n?zla ba??n?z? korumal?, sars?nt? bitmeden hareket etmemeye çal??mal?s?n?z.
DEPREMDEN SONRA
Deprem öncesi önlemlerinizi ald?n?z ve depremi az ya da çok hasarla atlatt?n?z. Bu kez ba?ka sorumluluklar sizi bekliyor. Ön ko?ul pani?e kap?lmamak, uyan?k ve h?zl? davranmak.Eviniz hayat?n?za zarar vermeyecek ölçüde hasar görüp, sizin d??ar? ç?kman?za izin veriyorsa, binay? terk etmeden önce çevrenizdeki seslere kulak verin. Bu sesler, sizden çok daha zor durumda olan insanlara ait olabilir. Sese olan yak?nl???n?z sayesinde binan?n d???ndan yap?lacak bir yard?mdan çok daha h?zl? bir ?ekilde göçük alt?ndakileri hayata kavu?turabilirsiniz.Kalabal?k mekanlar? bo?alt?rken sakin olmak, hasar? en az ölçüde atlatmak aç?s?ndan önem ta??r.Binalar?n d???na ç?kt???n?z andan itibaren de kurtarma çal??malar?na kat?lmak gerekir. Verebilece?iniz küçücük bir destek, bir insan hayat?, daha büyük yard?mlar birden çok insan?n hayat? demektir.Sükunetinizi koruyun. Durumunuzu de?erlendirin. Yaral? olup olmad???n?z? belirleyin.Bulundu?unuz yap? y?k?lm??sa, kontrollü, h?zl? ve dikkatli bir ?ekilde binay? terk edin.Hemen ard?ndan gelebilecek bir artç? ?ok, o ana kadar y?k?lmam??, ancak ta??y?c? elemanlar?na zarar vermi? olan binay? y?kabilir.Sars?nt? an?nda merdivenler ba?lant? yerlerinden ayr?lm??, tavandan dökülebilecek s?va, beton parças? olabilir. Binadan ayr?l?rken kap?lar? dikkatli bir ?ekilde aç?n, bu gibi tehlikelerden sak?n?n ve ba??n?z? koruyun.

E?ER ENKAZ ALTINDA ?SEN?Z...
K?p?rdayacak durumunuz varsa ve kesin bir ç?k?? yolu görebiliyorsan?z hareketlenin. Aksi takdirde pozisyonunuzu koruyun ve sakin olun. Fazladan her çaba, size gelecekte gerekli olacak enerjiyi ve suyu tüketecektir.D??ar?dan bir müdahale sesi duyana kadar ba??rmaya çal??may?n. Bu enerjinizi zamans?z tüketmenize yol açacakt?r. Bir ses duydu?unuzda cevap verin ve pozisyonunuzu anlatmaya çal???n.?lerleyen saatlerde d??ar?ya ses verebilecek bir ses kayna?? yaratma yolu bulun. Tencere benzeri bir metale vurulacak b?çak sap? sert bir yüzeye vurabilece?iniz di?er sert bir cismin olup olmad???n? kontrol edin. Çünkü saatler geçtikten sonra böyle bir ?ey edinme gücünü kaybetmi? olabilirsiniz.Kurtarma ekiplerinin, olay yerine ula?t?klar?nda bakacaklar? ilk yer enkaz üzerinde kabarm?? bölgelerdir. Kabaran bu bölgeler muhtemel ya?am üçgenlerinin oldu?u noktalard?r. (Buzdolab?, bula??k ve çama??r makinesi, çelik para kasas?, demir dolap v.b.) Böyle bir pozisyona sahipseniz, ilk ula??lacak kurtarma bölgesindesiniz demektir.